Εκπνέοντας τη φύση

e

Είναι πολλά αυτά που μπορεί να μας διδάξει η φύση, γιατί στον πυρήνα της υπάρχει ομοιομορφία, όπως και στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Όλα τα λιοντάρια μοιάζουν, αλλά είναι διαφορετικά από τις άλλες γάτες – όλα τα αηδόνια μοιάζουν, αλλά είναι διαφορετικά από τα άλλα πουλιά – όλα τα τριαντάφυλλα μοιάζουν, αλλά είναι διαφορετικά από τα άλλα λουλούδια. Κι όμως, κανένα λιοντάρι δεν είναι πανομοιότυπο με ένα άλλο, κανένα αηδόνι και κανένα τριαντάφυλλο δεν είναι πανομοιότυπα με κανένα άλλο αηδόνι και τριαντάφυλλο – όπως και οι άνθρωποι. Δυστυχώς, η φύση δεν έχει προικίσει το ανθρώπινο είδος με κάποιο συγκεκριμένο φυσικό χαρακτηριστικού για να ξεχωρίζει ο ένας από τον άλλον, εκτός από το φύλλο. Οι άνθρωποι είχαν μία μανία για τη διακόσμηση των μαλλιών και του σώματος, ειδικά του προσώπου, από την παλαιολιθική εποχή. Πριν ακόμα ο άνθρωπος ξεκινήσει να φοράει ρούχα, ξεκίνησε να φορά ποϊόντα της φύσης όπως κοχύλια, κόκαλα και λουλούδια ως στολίδια – τα χρησιμοποίησε σαν σκουλαρίκια για τη μύτη και για τα αυτιά – και ζωγράφισε σημάδια στο πρόσωπο και στο σώμα του, με στόχο να ξεχωρίσει από τον διπλανό του. Οι άνθρωποι πάντα χρησιμοποιούσαν τη φύση σαν εργαλείο, έμπνευση, και προστασία – πράγματι, σαν το κέντρο της ύπαρξης.

Η φύση είναι το εφαλτήριο για όλους μας – όλα ξεκινούν και τελειώνουν λόγω και εξαιτίας αυτής. Για ποιον λόγο θα μπορούσε η μόδα να αποτελέσει εξαίρεση;

Οι άνθρωποι είχαν την επιθυμία για δημιουργία από την αρχή της δημιουργίας τους, και πάντα εμπνέονταν από τη φύση με κάποιο τρόπο. Η τέχνη μιμείται τη φύση και μας ανοίγει τα μάτια μπροστά στην περίπλοκη ομορφιά του φυσικού κόσμου. Μέσω της τέχνης, μπορούμε να πούμε πολλές ιστορίες για τη γέννηση, το θάνατο, και ότι βρίσκεται στο ενδιάμεσο. Οι καλλλιτέχνες επιλέγουν ποιο κομμάτι θα διηγηθούν.

Σύμβολο της ομορφιάς και της νεότητας, η εφήμερη ύπαρξη των λουλουδιών είναι μια υπενθύμιση της συντομίας της ζωής και του αναπόφευκτου θανάτου. Η ποιότητα των λουλουδιών που μαραίνονται μεταδίδει το πεπερασμένο της φύσης. Αυτό το απλό αλλά δυναμικό έργο, σε συνεργασία με τον Marsano, τον πιο γνωστό ανθοκόμο του Βερολίνο, φιλοδοξεί να αναγνωρίσει την ομορφιά και την παροδικότητα της ζωής.

screen

Το παραβάν με την απεικόνιση ενός παραδείσιου σκηνικού που κατοικείται από μια ποικιλία πουλιών βρίσκεται στο Kunstgewerbemuseum στο Βερολίνο. Στο κέντρο της σύνθεσης, ένα ζευγάρι μεγαλόπρεπων φοινίκων δέχεται φόρο τιμής από εκατό πουλιά, μεταξύ των οποίων βρίσκονται παγώνια, παπαγάλοι, αλκυόνες, φασιανοί, πάπιες και ορτύκια. Ο φοίνικας είναι ένα μυθολογικό ον με μαγικές δυνάμεις. Είναι ένα αυτοκρατορικό σύμβολο, και αντιπροσωπεύει την αρετή και τη χάρη, καθώς και θεωρείται αλληγορικό για μια επιτυχημένη και ειρηνική βασιλεία, γεγονός που εκφράζεται μέσω των εμβληματικών και ευοίωνων μοτίβων του ένθετου διακοσμημένου πλαισίου.

FASHIONED FROM NATURE

Μια απλή αλλά βαθιά αλήθεια είναι ότι το ένδυμα προέρχεται από τη φύση και έχει έναν άθραυστο δεσμό μαζί της. Το ένδυμα δημιουργείται από τη φύση και εξαρτάται από αυτήν. Είναι γεγονός ότι ο άνθρωπος, κατά τη γέννησή του, είναι ανίσχυρος και ανυπεράσπιστος ως προς τη φύση. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω της στέρησης ενός απλούαλλά ζωτικής σημασίαςεξωτερικού στρώματος, το οποίο η φύση παρέχει με τη μορφή μιας πανοπλίαςπροστατεύοντας τον και παράλληλα προβάλλοντας τις ελλείψεις και της ανάγκες του. Η φύση λοιπόν λειτουργεί ως πηγή του κάθε ενδύματοςπανοπλίας, μιας στρώσης δηλαδή που επιλέγουμε ως το δεύτερο δέρμα μας, ενός κατασκευάσματος μεταξύ αφίσας και μάσκας. Ευτυχώς, είναι αδύνατον να την αποχωριστούμε, γιατί πως έχει γράψει και ο άγγλος συγγραφέας Samuel Johnson, η απόκλιση από την φύση είναι απόκλιση από την ευτυχία.

Αυτά τα ενδύματα βρίσκονται στο ‘fur and feather’ κομμάτι της έκθεσης ‘Fashioned from Nature’ του V&A museum. Καταπληκτικά όμορφα κομμάτια συνδυάζονται για να εξεταστεί η εξέλιξη των ακατέργαστων προϊόντων που χρησιμοποιούνταν στο ντύσιμο. Ένας απλός αλλά εφυής τρόπος χειραγώγησης φτερών από πουλιά χρειάστηκε στην κατασκευή της κάπας από την καλλιτέχνη Vinogradova. Κρύβοντας τα χέρια του μανεκέν – ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία του ανθρώπου – στην απαλή, αθώα άσπρη γούνινη κάπα παραπλανεί και εξαπατά ως προς το τι βρίσκεται μέσα. Είναι σχεδόν αβαρής και το μεταξένιο, πολυτελές υλικό είναι απίστευτα απαλό στην αφή. Η επιθετικότητα που έχει το μαύρο πανωφόρι με κορσέ με πλατείς ώμους με φτερά κρύβει μια προειδοποίηση. Μακριά, άσπρα φτερά διακοσμούν μια βεντάλια, που μιμείται την απαλότητα της κίνησης ενός πουλιού. Η Masaya Kushino εμπνεύστηκε τα παπούτσια πουλιού από τους πίνακες του ιάπωνα καλλιτέχνη Ito Jakuchu, και τα βαμμένα φτερά τοποθετήθηκαν έτσι ούτως ώστε να αναπαριστούν μια φτερούγα –  σε συνδυασμό με τα τακούνια σε σχήμα νυχιών ζώου κατασκευασμένα από τον γλύπτη Atsushi Nakamura μεταφέρουν μια αλλόκοτη αίσθηση. Τα εσώ-ρουχα των γυναικών υπηρετούσαν δύο σκοπούς τον 18ο αιώνα. Η πρώτη λειτουργία, την οποία εκτελούσε ένα εσωτερικό ίσιο φόρεμα ήταν να εμποδίζει το ρούχο να ακουμπάει το σώμα, κι αυτό σε μία εποχή όπου το καθημερινό μπάνιο δεν συνηθίζονταν. Φτιαγμένο από πολύ λεπτό λινό, το φόρεμα αυτό ήταν το πρώτο πράγμα που φορούσαν οι γυναίκες. Πάνω από αυτό, τοποθετούνταν το λινό, ενισχυμένο με λωρίδες από μπανέλες. Ο σκοπός του ήταν να σχηματίζει τον κορμό στο μοντέρνο σχήμα και να παρέχει μία άκαμπτη φόρμα πάνω στην οποία το φόρεμα θα τοποθετούνταν και θα έσφιγγε. Οι τρύπες ήταν επίσης από λινό, και ενισχυμένες με μπανέλες ή ξύλο και έφερναν το μεσοφόρι του φορέματος στην κατάλληλη σιλουέτα.

EXHALING NATURE

Η μόδα πάντα επιζητούσε να τιμάει τη φύση –  από πολυτελές μετάξι και φλοράλ μοτίβα μέχρι εκπληκτικές δημιουργίες από σχεδιαστές όπως η Stella McCartney και ο Alexander McQueen, είναι μια πορεία αιώνων που διαφαίνεται μέσω των ρούχων που όλοι φοράμε. Ο οίκος Dior έχει δημιουργήσει μερικά εξαιρετικά κοσμήματα που βρίσκονται στη κολεξιόν ‘Bijoux’ στο Kunstgewerbemuseum. Απεικόνίζουν πολύ γραφικά ζώα και λουλούδια, ή ερμηνεύουν τις κινήσεις των πλασμάτων της φύσης στο σχεδιασμό τους. Ο Alexander McQueen έχει χρησιμοποιήσει το σκαθάρι πολλές φορές στα σχέδιά του, και η Iris van Herpen, εμπνεόμενη από τη σχέση μεταξύ φύσης και ανθρώπου μελετά, στην κολεξιόν της το 2018 ‘Syntopia’ το δεσμό μεταξύ ανόργανου και οργανικού, και τις δυναμικές που δημιουργούνται όταν τα σώματα των μοντέλων αντιστοιχίζουν στη κίνηση των πουλιών εν ώρα πτήσης. Η κίνηση των φτερών τους συμπίπτει με το περπάτημα των μοντέλων στην πασαρέλα, καθώς η σχεδιάστρια αποτυπώνει στη μεταξωτή οργάντζα τα μοτίβα των κυματομορφών που δημιουργούνται στην πτήση.

Το φόρεμα του Giles Deacon είναι μία λευκή μεταξένια ζορζέτα με ένα μοτίβο από αυγά κέπφου, των οποίων το ασυνήθιστο μυτερό σχήμα και παραλλαγές σε χρωματισμούς και σχέδια έχουν ενδιαφέρον, και ταυτίζονται με τα περίτεχνα αυγά που δημιούργησε ο Peter Fabergé για μια ρωσική αυτοκρατορική οικογένεια. Ένα ακόμη παράδειγμα της ανθρωποκεντρικής σχέσης μεταξύ μόδας και φύσης, μας προκαλεί να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να μάθουμε από το παρελθόν, και πως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την ένδυση σαν εργαλείο για ένα ειλικρινές, δημιουργικό, και βιώσιμο μέλλον.

Η φύση είναι το κλειδί για τη δημιουργία. Ωστόσο, πρέπει πλέον να θέσουμε ορισμένα όρια και να περιορίσουμε την εκμετάλλευση ως προς αυτήν. Παρά τo σεβασμό που τρέφουμε για τον φυσικό κόσμο εξαιτίας της εξάρτησής μας από αυτόν, η μόδα μοιάζει προορισμένη να τον βλάψει. Ο αντίκτυπος αυτής της βιομηχανίας έχει φανεί εδώ και πολλούς αιώνες, συχνά με καταστροφικά αποτελέσματα. Η σύγχρονη εποχή του καταναλωτισμού και του καπιταλισμού έχει φτάσει ένα νέο επίπεδο, και η ανάγκη να αναπτύξουμε ένα πιο υπεύθυνο κύκλο μόδας, όπου οι παραγωγοί αλλά και οι καταναλωτές έχουν λόγο, είναι προφανής. Πρέπει να θέσουμε περιβαλλοντικές, κοινωνικές και ηθικές βελτιώσεις στην ατζέντα του κόσμου της μόδας, και να δουλέψουμε για ένα βιώσιμο μέλλον.

Σχεδόν όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από το προσωπικό μου αρχείο.

Share